logo

Artyści Artystom, VIII edycja nagrody im. Katarzyny Kobro
laureat: Zbigniew Rybczyński

Kapituła

Kamil Kuskowski
Jerzy Lewczyński
Aleksandra Ska
Paweł Susid

Laureat
Zbigniew Rybczyński

www.zbigvision.com

Fundatorem nagrody jest Dariusz Bieńkowski.

Wręczenie nagrody odbędzie się 6.12.2008
o godzinie 17.00 w Galerii Wschodniej

Panichida w intencji śp. Katarzyny Kobro i Niki Strzemińskiej odbędzie się 6.12.2008 o godzinie 13.00 w Katedrze św. Aleksandra Newskiego
w Łodzi przy ul. Kilińskiego 65.

 

Zbigniew Rybczyński, ur. 1949 w Łodzi - twórca autorskich filmów eksperymentalnych, operator, wykładowca. Jeden z najbardziej nowatorskich filmowców współczesnych - wirtuoz ekranu.
Absolwent wydziału operatorskiego PWSFTvi T w Łodzi. Współtworzył neoawangardową grupę Warsztat Formy Filmowej. W szkole zrealizował etiudy „Kwadrat” i „Take five” (obie z 1972 r.). Za pomocą rozmaitych chwytów technicznych wizualizował struktury muzyczne. Łączył klasyczną animację ze zdjęciami aktorskimi, używał kamery poklatkowej, transfokatora, kopiarki optycznej, reprojektora i barwnych filtrów. Stosował nakładanie się obrazów metodą wielokrotnej ekspozycji.
Od uzyskania dyplomu w 1973 r. („Plamuz”) realizował filmy w Studiu Małych Form Filmowych SE-MA-FOR (m.in. „Zupa”, „Nowa książka”, „Święto”, „Media”, „Tango”).
Artysta od początku drogi twórczej, przy pomocy różnorodnych możliwości techniki filmowej i pomysłów formalnych, burzył nawyki percepcyjne widzów. Odrealniał rzeczywistość.
Symultaniczna organizacja obrazu (np. w „Nowej książce” z 1975 r. akcja filmu toczyła się na ekranie podzielonym na 9 części) doprowadziła go do zdobycia Oscara. Otrzymał go w 1983 r. za mistrzowsko zrealizowane w 1980 r. „Tango”.
W dziele tym jedno miejsce widzimy w wielu wymiarach czasowych. Autor wykorzystał 22 ujęcia osób wielokrotnie wykonujących swoje czynności, z upływem czasu liczba ludzi w kadrze rosła.
Rybczyński prowadzi grę z czasem i przestrzenią. Bawi się też innymi właściwościami świata.
W niektórych realizacjach obracał obraz lub jego części o 360° („Droga do sąsiada” 1976, „Moje okno” 1979, „The Day Before” 1984 ). Dwa pierwsze filmy zrealizował w Austrii, trzeci już w USA gdzie pozostał po odebraniu statuetki. Charakterystyczną cechą jego twórczości jest rozwijanie i udoskonalanie w kolejnych dziełach wcześniejszych pomysłów formalnych.
W Stanach Zjednoczonych popularność zyskuje dzięki wideoklipom do muzyki m.in.: Johna Lennona („Imagine”), Micka Jaggera, Simple Minds, Chucka Mangione czy Lou Reeda.
W 1987 r. otworzył własne studio (Zbig Vision Studio), które wyposażył w najnowocześniejszą aparaturę wideo, komputery i sprzęt High Definition. Techniczne możliwości wideo i systemu HD, dla którego porzucił tradycyjną kamerę filmową, pozwalające na pracę nad dziełem w integralnym związku z komputerem, stwarzają artyście warunki do demiurgicznego kreowania nowych, autonomicznych, absolutnie niezależnych od realności światów.
W „Schodach” („Steps”, 1987) dzięki technice blue box, pozwalającej na swobodne wkomponowanie do wykonanych wcześniej zdjęć dodatkowej akcji, ingeruje w wewnętrzną strukturę świata przedstawionego w filmie Siergieja Eisensteina „Pancernik Potiomkin”. Wprowadza tam swoich bohaterów - amerykańskich turystów. W „Czwartym wymiarze” (The Fourth Dimension, 1988) niezwykle plastyczna materia wciąż zmienia kształty.
Kolejne dzieła to „Orkiestra”, „Manhattan” (oba z 1990 r.), „Washington” 1991 i „Kafka” z 1992 r.
Ostatni z tych filmów był pierwszą realizacją w stworzonym przez Rybczyńskiego systemie Motion Control i sposobie nagrywania kilkuset warstw obrazu. „Kafka” - elektroniczny spektakl - to specyficzna biografia pisarza utkana z wątków zaczerpniętych zarówno z jego dzienników i listów, jak z obrazów wysnutych z jego utworów.
W latach 1994-2001 artysta pracował w międzynarodowym eksperymentalnym ośrodku filmowym w Berlinie, którego był współtwórcą. Potem powrócił do USA, gdzie opracowuje nowe programy komputerowe dla potrzeb produkcji filmowej.
Ostatnim jego filmem jest „Wiersz na Manhattanie” z 2006 r.
Nazywany przez krytykę współczesnym Méliésem - magikiem kina, Rybczyński łączy w swoich dziełach sztukę, technikę i naukę, osiągając niebywały kunszt artystyczny.
Oprócz Oscara artysta ma na swoim koncie liczne wyróżnienia i nagrody, m.in.: Grand Prix w Oberhausen za „Nową książkę”, „Srebrnego Lwa” w Cannes za „Imagine”, Prix Italia za „Orkiestrę”, ponad to Emmy, The Golden Gate Award z San Francisco, nagrody Electronic Cinema Festival w Tokio i Montreaux, American Video Awards, Monitor Awards i wiele innych.
Wykładał w PWSFTviT w Łodzi, Columbia University w Nowym Yorku, The Academy of Media Arts w Kolonii oraz Joshibi University of Art. and Design w Tokio.
W 2008 r. PWSFTviT w Łodzi przyznała mu tytuł doctora honoris causa.

Alicja Cichowicz