logo

Maciej Zych, Wszystkie drzewa Bałut

wernisaż: 9.08, godz. 19.00
spotkanie z autorem, oprowadzanie po wystawie: 30.08, godz. 18.00

wystawa towarzyszy obchodom 70 Rocznicy likwidacji Litzmannstadt Getto
www.centrumdialogu.com

 

Litzmannstadt Ghetto – getto w Łodzi powstało na terenie Bałut oraz na Starym Mieście w kwietniu 1940 roku i przetrwało do lata 1944 roku. Współcześnie ten fakt przypominają ledwie widoczne ślady. Granica getta objęła początkowe numery ulicy Wschodniej; to przez nią przebiegał główny trakt akcji przesiedlania Żydów mieszkających na południe od dzisiejszej ulicy Północnej. Na dawnych zdjęciach widać, iż północna część ulicy Wschodniej leżała wyżej – po wojnie wyrównano teren. Jedyne co pozostało, to wzniesienie w północnej części Parku Staromiejskiego. W ciągu czterech lat funkcjonowania getta, na jego terenie wycięto wszystkie drzewa – informacja ta jest zwykle pomijana w tradycyjnym przekazie historii.

Fotografie współczesnych drzew Bałut Macieja Zycha można odczytać na wiele sposobów; jako próbę opowiedzenia historii od strony nieobecności świadków, a więc niemożliwości przekazania świadectwa. Także jako zadanie pytania o historyczną ciągłość czy może bardziej jej brak. Powyższe sugeruje także forma – archiwizująca technika zdjęć została zastosowana w sposób niedokładny, przez co ujawnia swoją nieprzejrzystość. Zabieg ten poddaje w wątpliwość jedną z podstawowych cech dokumentu fotograficznego czyli przeświadczenie widza o obcowaniu z "prawda historyczną". Ta niedoskonałość została tu oczywiście zastosowana celowo – pokazuje pęknięcia, przesunięcia znaczeń, utratę. Skoro nie można przekazać historii, skoro stajemy wobec niemożliwości pokazania obrazu czy pokazania czegoś obrazem, jedyne co pozostaje, to ujawnienie jego ułomności. Forma i sposób w jaki obraz – tu konkretnie fotografia – zostaje nam przedstawiona, wpływa na naszą pamięć – co zapamiętujemy i jak. Akt fotografowania obecnych drzew sugeruje, iż w pewnym sensie minione wydarzenia zapisały się, utrwaliły w danym miejscu i wywierają wpływ na teraźniejszość, ale to tylko metafora. "Obrazy" nie mają dostępu ani do przeszłości, ani do teraźniejszości – podlegają manipulacjom, różnorodnym kontekstom i dyskursom. "Wszystkie drzewa Bałut" to próba budowania "znaczenia" z góry skazana na niepowodzenie, ale chodzi o sam akt i próbę jej podjęcia. Opowiedzenie o samej fotografii.